Những đứa con được cõng trên lưng

1. Thật khó để nói với một kẻ đang sống với hiện tại rằng anh ta nên trọng nể những gì đã xảy ra trong quá khứ. Nhưng ít là một lần trong đời, trong một khoảnh khắc dễ xúc động, một thời đoạn mày nhìn lại mấy mươi năm ở thế giới, những gì đã bồi đắp để nên hình hài tâm hồn mày bây giờ, mày cảm thấy những thứ như ký ức lịch sử gần gũi hơn mày nghĩ. Một giai đoạn bỗng nhiên mày thôi sống cho hiện tại, thôi nghĩ cho tương lai, nhưng chỉ muốn bám víu quá khứ, dù cái quá khứ ấy thật khốn nạn và hẳn là kém cỏi về vật chất hơn những gì mày đang sở hữu. Rồi mày cảm thấy quá trình phát triển và tạo tác thật kỳ diệu. Mày lúng túng không rõ liệu mày có thể tiếp tục kế thừa cái điều kỳ diệu đó không - mày thật sự có khả năng trở thành một mắt xích lịch sử sao? Nhưng rồi mày cứ phải làm thôi. Mày đâu còn sự lựa chọn nào khác.

Tôi muốn diễn tả sự hoang mang và lạc lối của chúng tôi, những kẻ đi sau bán sống bán chết trước vạn nẻo đường mà đâu đâu cũng là lối mòn, đâu đâu cũng không thấy bến, mà thậm chí chúng tôi còn chẳng biết chúng tôi cần đi đến đâu. Tại sao mọi nỗ lực tạo ra một thứ gì đó lại trở nên quá nhạt nhoà và không còn sức nặng như những gì đã được tạo ra. Chúng tôi vừa cảm thấy yếu đuối, kém cỏi và nhỏ bé, vừa cảm thấy mình nắm trong tay mọi sản vật thế gian và có đủ thẩm quyền đối với chúng. Chúng tôi vừa nhào nắn những thức đó để phù hợp với cung cách, vừa cảm thấy những món mình làm ra thật bổ báng và chướng mắt trái tai. Chúng tôi bơi giữa hỗn mang và trong một bất chợt ngoái đầu nhìn lại bỗng thấy những hình hài, đường nét hiện ra trước mắt. Chúng tôi như vừa ăn trái cấm - vừa cảm thấy vui mừng vì mình ý thức được điều bấy lâu nay chưa từng ý thức, vừa cảm thấy trần trụi và xấu hổ. Và giữa cơn mơ hồ không tỉnh táo ấy, chúng tôi đập phá những gì làm chúng tôi sợ hãi, san bằng những ngọn núi. Chúng tôi đưa nguyên thuỷ trở về nguyên thuỷ, rồi lại lúng túng. Chúng tôi chưa bao giờ hết lúng túng.

𝚃𝚎𝚜𝚝𝚊𝚖𝚎𝚗𝚝𝚎 (𝐃𝐢 𝐜𝐡𝐮́𝐜)

"Mảnh đất này như hiện ra toàn một sắc hồng

Chỉ có ban ngày hầu như dần ngắn lại

Có thể ở đây chỉ đi rất gần đã hết

Mà cũng không chừng sẽ đi mãi còn xa?

Và tôi tự nhiên bỗng thấy thật buồn

Với tất cả những gì tôi đã trải

Với tất cả những gì xấu xa tôi từng nghĩ tới

Và con đường lại bỗng hóa dài thêm!"

(𝐸𝑟𝑖𝑘 𝐴𝑥𝑒𝑙 𝐾𝑎𝑟𝑙𝑓𝑒𝑙𝑑𝑡)

Người ông nhất thiết phải mù loà và người cháu phải sáng tỏ. Rồi nó sẽ tập nhắm mắt lại để nhìn. Và nó sẽ mở mắt ra với một cấu trúc mới theo óc tưởng tượng của nó.

"Trên chiếc bàn vuông là một bộ ấm trà và một đĩa nến. Một bàn tay thắp ngọn nến. Một góc nhỏ của căn phòng tối dần sáng lên. Tiếng đàn nhị vang dần.

Cậu bé bò quanh cái bàn nhìn ngọn nến. Bỗng tiếng chó sủa vọng ngoài cửa, cậu bé liền chạy ra ngoài nghe ngóng.

Cụ già vẫn ngồi đàn và hát."

Đó là điểm bắt đầu.

2. Cậu ta thậm chí chẳng xây một nền móng. Cậu ta xếp chồng đá rồi dẫm lên những bàn đạp quá đỗi chông chênh, cho một người. Vừa bước lên, tảng đá vừa lăn xuống. Không thể ngừng ném đá lên cao. Và ai hay, khi nào cậu ta sẽ ngã, thê thảm mức độ nào?

Chìm trong đụn cát lún dần, người đời chẳng biết anh tiêu biến đi đâu. Miệng anh có ngậm cát không. Cát có trở thành thứ bột cứng ướp xác anh không. Hay chính anh đã hoá mình trong đống đất sỏi, và kẻ hành khất đi, trên từng dặm cát ướt để lại dấu giày, tưởng như mình đang dẫm lên mồ mả một ai đó?

Artist: James Firnhaber

3. Khúc thịt thừa còn ngoi ngóp đập, cái đuôi thạch sùng đứt khỏi xác còn ngoe nguẩy, có được thừa nhận như một sinh mệnh phụ, một chương trình con tự tiêu biến? Cậu ra sức đập, dày, nghiến miếng da khô bong tróc từ đầu gối, phần máu trào khỏi nơi nó nên an phận hành hạ cậu suốt mấy tháng qua, cảm nhận được? Nhưng sao người đàn ông nhìn vào viên sỏi thận cũ kỹ, đã đông khô như hóa thạch, vẫn thấy đau, rất đau? Đoạn ký ức dai hơn đỉa. Vẫn ngọ nguậy dù ta đã dứt. Vẫn ngọ nguậy dù ta đã quên. Vẫn ngọ nguậy kể cả khi ta chết. Và người đi đường đổ tội cho ai, khi đi ngang qua cánh đồng, bất giác hỏi sao hôm nay tôi buồn đến thế?

4. Có thể những phần đời con từng sống qua đã chết đi. Hoặc có thể chúng chỉ đang nấp sau một bức tường nào đó, trốn trong một xó xỉnh nào đó. Có thể mãi rong chơi, con sẽ quên bẵng nó. Con tưởng mình đã đắp cho nó một mồ yên mả đẹp, để yên tâm mà bỏ mặc nó. Nhưng nó lại xuất hiện, đứng trước mặt con. Nó không ngừng lảng vảng trong một giai điệu, một câu ca, một dòng chữ, những thứ tủn mủn như thế. Tủn mủn như thế nhưng con không tài nào thoát khỏi. Và bỗng chốc, con, dù chẳng lớn bao nhiêu, chỉ muốn được hóa thành trẻ thơ lần nữa. Để vuốt ve từng thước phim đang rượt đuổi nơi rạp chiếu bóng tưởng tượng mà khung cảnh quen thuộc ấy gợi nên.