Trở về

Nó trở về căn nhà ấy, xộc xệch, mái rơm nát bở, thanh gỗ ẩm ủ kín dưới ngói lá rừng không hơi sáng nào len qua được để hong khô.

Nó trở về căn nhà mục nát, nơi ánh trăng tan mãi trên đỉnh đầu, như thể chẳng bao giờ cạn.

Nó trở về căn nhà có chiếc ván mẻ thắt lên cành gỗ sồi, nơi nó từng ngồi tháo từng sợi chỉ lẻ.

Nó trở về và thấy sao căn nhà này ứ đọng quá nhiều nỗi buồn đến thế.

Dăm mẩu lá rụng, hãy còn khô và xơ xác, thở phào trong thinh lặng của bìa rừng. Vài con nước len lỏi theo rạch đất còn nông, lướt thướt, vậy mà đã bào sâu vào lòng sỏi cạn. Buổi ấy, có một đạo sĩ đi ngang, thảy một hòn đá nảy bật trên mặt nước, như thảy vào một màn vải căng, nó còn nhớ mãi. Nó thử bao nhiêu lần, hòn đá cứ chìm, dần lát thành những dải uốn lượn gai góc.

“Mọi thứ cứ mềm đi”.

Con dốc cứng lâu dần thành đường đồi thoải, cái triền đồi nó vẫn ngồi lên máng gỗ trượt qua, vọng đều điệu cười của đứa trẻ lên năm chưa từng bắt tay với nỗi sợ hãi. Nếu quả như thế, nó nghĩ, nếu quả thật mọi thứ đều sẽ trở nên dịu dàng và mỏng manh đến thế, rằng vũ trụ gọt đẽo tất cả thành hình sợi tóc, chải thẳng những gồ ghề tủn mủn mà loài người vô năng nhất thời không thể làm cho nó thêm tròn trịa, có lẽ cả ngôi nhà này, cả nó, sau cùng, trở về làm mùn, làm mồi cho đất, và sẽ chẳng đoán nổi hạt giống nào sẽ được gieo vào, đóa hoa nào sẽ từ đó mọc lên.

Nó từng đặt vào đấy, cái thuổng đất ngay cạnh chiếc xích đu, một loại hạt lạ. Nó không rõ đó có phải là một loại hạt, hay một mảnh vỡ tản ra từ một thứ nhựa cũ nào đó, nhưng nom thứ ấy rõ giống một loại hạt. Những đêm không ngủ, những đêm mơ về miền đất tràn ánh sáng và mùi hương, loài hoa ấy cứ trổ ra trong ống kính hình dung của nó, thứ hoa có thể phát sáng, trong suốt. Một loại ánh sáng xanh màu lưu ly, nhưng không rõ lắm hình hài màu xanh, mà chỉ man mác, tản mạn, như đùa cợt, như đong đưa, dụ dỗ. Nó không chắc nó thích màu xanh. Nó chỉ biết, màu xanh khiến nó buồn. Tại đấy, giờ đây, không ít những ngọn cỏ dại đã mọc lên, nhưng rõ là không phải từ hạt giống nó đã gieo xuống. Sự nuông chiều của tự nhiên để ủi an cho thói gieo gặt của người khỏi trở nên công cốc chăng? Dù vậy, sống, không phải bao giờ cũng nhất thiết là những cuộc đổi chác. Đành rằng đã lắm kẻ trở về trắng tay.

“Ánh sáng đã đến thế gian, nhưng người ta đã chuộng bóng tối hơn ánh sáng"[*]. Vòm rừng sẽ che cho mắt nó không phải mỏi vì nỗi chói chang. Sau cùng, so với việc vỡ tan trong một bầu ánh sáng vĩ đại, để bóng đêm ôm ấp và lịm dần trong vòng tay của nó dường như là một trải nghiệm thoải mái hơn. Đấy là nó từng mang ý nghĩ như thế. Nó biết rằng con người – ít nhất là bản thân nó – vốn thích tạo lập những thói quen, hoài công đưa bao hỗn độn đời sống vào một quán tính dễ dãi, thân thuộc. Kể cả việc ưa sáng. Khi đã quá quen với sự thiếu vắng của nó, người ta đâm ra không còn thiết tha nữa. Đấy là nếu như nó cứ an phận và yên tâm với sự tạm bợ vĩnh hằng ấy. Nhưng nó đã đi. Không ai cản được việc nó đi, nếu giả định như ở cánh rừng ấy có một ai khác, kể cả bản thân nó. Và sống ở mép rừng, vừa là một điều may mắn, vừa là một điều xúi quẩy. May mắn rằng nó còn có khả năng kéo căng cái đường biên ọp ẹp mà cuộc đời viền quanh sinh mệnh. Xúi quẩy rằng nó buộc phải lao vào sự bất định. Nhưng không lao vào sự bất định, có khi nó mới cảm thấy chông chênh hơn cả.

Thành phố thích ánh sáng. Nhưng những bóng đèn ấy chẳng đủ sức chống đỡ khoảng khuyết thiếu kia. Thứ ánh sáng được vo viên trong chiếc lọ thủy tinh tròn, hay bị nhốt lại, như ánh đom đóm ấp trong lòng bàn tay, dễ chảy trôi, dễ tắt ngúm, khi đứt hơi thở. Không còn gì khi mặt trời lặn. Trong bóng đêm, ta bị nuốt chửng, rồi lại bị nôn ra, lơ lửng nơi vũng tối u uất của nó, mà không thể gột rửa để trở lại trắng suốt như ban đầu. Trong bóng đêm, ta co mình nơi nỗi sợ hãi, khi những đốm sáng dần tắt, không thể vãn hồi. Chẳng đong đếm nổi, khi nào mặt trời lên thiên đỉnh lần nữa. Tại sao ánh sáng lại trở thành một nỗi bận tâm, cho một kẻ như nó, một người như nó, một thứ sinh vật không ngừng loay hoay nơi những lằn ranh?

Từng đợt lưu chuyển gột rửa nhiều thứ, bào mòn nhiều thứ, để dòng nước cuối hạ lưu không vẹn nguyên là dòng nước đổ ra từ suối nguồn. Đến một bờ đất đôi khi khô cằn, đến một thảo nguyên lồng lộng xanh cỏ, đến một nơi nào nhất thời nó chưa hình dung nổi, nhưng đoan chắc rằng, rồi sẽ đến mà thôi. Lộ trình dài chảy xiết bao năm ngắn ngủi, từng cung đường nó đã, đang và sẽ đi qua. Biển trời mênh mông quay đầu không thấy bến, có những hòn sỏi từ trong lòng nước lăn ra, trắng tinh, láng bóng, vấy mình trong lợm cợm những đá và bụi bẩn chưa từng biết tới. Sau cùng, những con nai vẫn quay về suối cũ - nơi nào đấy từng là chỗ dựa của nó, nơi nào đấy nó từng nghĩ mình muốn ở đây lâu thêm nữa, nơi nào đấy nó vẫn dặn lòng không được phép quên.

Nó chẳng thể khiến góc tối ấy trở nên sáng sủa hơn, nhưng ít nhất, nó biết rằng mình sẽ không bị bóng đêm nuốt chửng lấy lần nữa. Như khi vẳng nghe tiếng nhạc như tiếng vĩ cầm tha thiết, không đủ can đảm để nhận ra sự thật rằng – đời người là những đoạn nợ ơn. Có thể khoảng thời gian ngắn ngủi ấy cũng đủ để nó trải nghiệm tương đối những gì nên có trong đoạn ký ức vui vẻ của một con người.

_______________________

[*] Tân Ước, Ga 3,14-21